Category: Article
-
Mental Model คิดให้คม ตัดสินใจให้เฉียบ! (ตอนที่ 4)
ไม่ได้เขียนเรื่อง Mental Model มานาน วันนี้มาต่อกันนะครับ ขอเกริ่นอีกนิดหนึ่งว่า Mental Model คืออะไร แบบจำลองทางความคิด เป็นหลักการกว้าง ๆ ที่ช่วยเปิดมุมมองให้เราทำความเข้าใจสถานการณ์ ตัดสินใจแก้ไขปัญหา มองเห็นโอกาสและทางเลือกได้ง่ายขึ้น โดยที่ถ้าเรายิ่งมีสะสมไว้ในหัวเยอะ ๆ เวลาคิดเวลามองอะไรก็จะง่ายขึ้นครับ หรือง่าย ๆ Mental Model คือหลักคิดที่ช่วยให้เราตัดสินใจได้ง่ายขึ้นนั้นเอง ซึ่งสองตัวที่จะเล่าให้ฟังในวันนี้เป็นเรื่องของ “มีดโกน” ครับ มี 2 ตัวด้วยกันคือ Occam’s Razor กับ Hanlon’s Razor ที่เรียกว่ามีดโกน เพราะเป็นเครื่องมือเบื้องต้นที่ช่วยเรา “ตัด” ทางเลือก หรือบางคำอธิบายออกไปได้ ทำให้เราไม่ต้องปวดหัวมากนักเวลาต้องเจอเรื่องต่าง ๆ . Occam’s Razor ปัญหาแรกคือเวลาเราเจอคำอธิบายเรื่องต่าง ๆ บางคำอธิบาย บางทฤษฏี บางเหตุผล ก็ฟังดูดีนะ แต่บางทีมันก็มีหลายคำอธิบายหลายสูตรเกินไป แล้วเราจะเลือกตัวไหนดี Occam’s razor (มีดโกนของอาคัม)…
-
กติกาเปลี่ยนนิด พฤติกรรมเปลี่ยนมาก: เมื่อทีมฟุตบอลที่อยากเข้ารอบ ต้องยิงประตูตัวเอง
การออกแบบกติกาและการให้แต้มเป็นเรื่องท้าทายที่สำคัญในหลายวงการ ไม่ใช่แค่เกมหรือเกมมิฟิเคชัน แต่รวมถึงวงการกีฬาและอื่น ๆ ด้วย ซึ่งความท้าทายหลักคือ การทำให้กติกาแฟร์และจูงใจคนเล่น และที่สำคัญคือการใช้แต้มเพื่อจูงพฤติกรรมผู้เล่นอย่างมีประสิทธิภาพ ยกตัวอย่างในวงการฟุตบอล แต่ก่อนการชนะให้ 2 แต้ม เสมอ 1 แต้ม ซึ่งทำให้ทีมเล่นระมัดระวังและไม่บุกมาก เพราะผลไม่ต่างกันมาก ต่อมาจึงเปลี่ยนให้การชนะได้ 3 แต้ม ทำให้เกมสนุกเร้าใจมากขึ้น ทีมต่าง ๆ บุกกันมากขึ้น เพราะผลต่างมันชัดเจนขึ้น อย่างไรก็ตาม การออกแบบการให้แต้มไม่ดีอาจมีผลเสีย เช่นทำให้ผู้เล่นเลือกทำพฤติกรรมที่ไม่คาดคิด เช่นใช้ช่องว่างเพื่อสร้างความได้เปรียบหรือทำสิ่งที่ไม่ควรทำ วันนี้มีตัวอย่างสนุก ๆ จากวงการฟุตบอลที่กติกาเพียงนิดเดียวก็สามารถส่งผลต่อพฤติกรรมผู้เล่นอย่างคาดไม่ถึง มาเล่าให้ฟังกันครับ . Golden Goal ที่นับเป็น 2 ลูก ย้อนกลับไปปี 1994 ในงาน Caribbean Cup ซึ่งช่วงนั้นเป็นช่วงที่ FIFA เริ่มใช้กฎที่เรียกว่า Golden Goal คือ ถ้าเสมอกันในเวลาปกติ จะให้แข่งต่อเวลา แล้วใครยิงได้ในช่วงต่อเวลาจะถือว่าชนะเลย แต่ในตอนนั้น Golden…
-
ฟื้นฟูผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง ด้วย เกมมิฟิเคชัน
ตอนนี้เทคนิคการจูงใจคนด้วยเกมมิฟิเคชันได้ถูกปรับใช้ในหลากหลายวงการมากขึ้นแล้วนะครับหนึ่งในเคสที่น่าสนใจที่จะมาเล่าให้ฟังในวันนี้กันคือ การนำเกมมิฟิเคชันมาช่วยเหลือฟื้นผู้ป่วยที่เป็น Stroke (โรคหลอดเลือดสมอง) . 1) ความท้าทายในการดูแลตัวเองของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมอง เคสนี้เกิดขึ้นในประเทศสิงคโปร์ครับ ที่นักวิจัยท่านหนึ่งชื่อ ดร.เอเลน เซียว (Elaine Siow) ที่ทำงานอยู่สถาบันเทคโนโลยีแห่งสิงคโปร์ (SIT) ได้พบปัญหาหนึ่งว่า แม้เทคโนโลยีการแพทย์จะช่วยลดอัตราการเสียชีวิตของผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองลงได้ แต่ความท้าทายในการฟื้นฟูยังคงมีอยู่ โดยเฉพาะทางด้านการฟื้นฟูของผู้รอดชีวิต ที่ต้องฝึกฝนดูแลตัวเอง ทั้งเรื่องการเคลื่อนไหว การพูด ความจำ รวมถึงทักษะการใช้ชีวิตต่าง ๆ โดยเฉพาะหลังออกจากโรงพยาบาล ซึ่งปกติแล้วโรงพยาบาลก็จะทำเป็นแผ่นพับขึ้นมา ให้ผู้ป่วยพกง่าย ๆ เอาไว้ดูว่าควรดูแลตัวเองอย่างไร . 2) ช่องว่างในการพัฒนา แต่ก็อย่างที่คาดเดาได้ครับ การพกแผ่นพับนั้นก็อาจจะไม่ได้มีประสิทธิภาพสูงสุด เช่น ผู้ป่วยลืมบ้าง สิ่งที่ต้องทำนั้นมันน่าเบื่อบ้างดร.เอเลน เซียว เห็นประเด็นตรงนี้เลยได้ร่วมมือกับโรงพยาบาล Ang Mo Kio-Thye Hua Kwan พัฒนาแอปมือถือที่รวบรวมข้อมูลการฟื้นฟูหลังโรคหลอดเลือดสมอง โดยทำออกมาในรูปแบบเกม ที่สนุก เข้าใจง่าย 3) เน้นการ “การออกแบบร่วม” (Co-design) ทีมวิจัยของเธอเชิญผู้ป่วย ครอบครัว…
-
กลไกเกมมิฟิเคชัน ช่วยสร้างนิสัยใหม่
ตอนก่อนหน้าโน้น เราได้คุยกันเรื่องกลไกเกมที่น่าสนใจสำหรับจูงใจให้คนอยากกลับมาเล่นซ้ำ ๆ ทำพฤติกรรม “ซ้ำ ๆ” เดี๋ยววันนี้มาคุยสร้างพฤติกรรมใหม่ สร้าง “นิสัยใหม่” ให้กับผู้เล่นกันครับ พอคุยเรื่องสร้างนิสัยใหม่แล้ว ส่วนตัวแล้วผมชอบหนังสือชื่อ Atomic Habits มาก เพราะให้หลักการที่ดีสำหรับการลุกขึ้นมาสร้างนิสัยใหม่ดี ๆ โดยในหนังสือได้ให้หลักการไว้ 4 ข้อ ซึ่งดีมาก คือพอมีหลักให้เกาะ เราก็เลือกกลไกเกมได้ง่ายขึ้น มาดูกันครับว่ามีกลไกเกมอะไรน่าสนใจบ้าง . หลักการสร้างนิสัยใหม่ 4 ข้อจากหนังสือ Atomic Habits และ กลไกเกมที่น่าสนใจ 1) Make it Obvious (ทำให้ชัดเจน) สิ่งที่มองเห็นและเข้าถึงง่าย เราจะทำมันมากขึ้น เช่น กลัวลืมกินยา ก็ย้ายไปวางไว้ในมุมที่เห็นชัด กลไกเกมที่น่าสนใจก็จะเป็นกลุ่มที่ช่วยเสริมการมองเห็น เช่น – Daily Quest (ภารกิจรายวัน) คือการเตือนให้เราทำเป็นประจำทุกวัน ไม่ลืม เช่น กินน้ำวันละ 8 แก้ว –…
-
Mental Model คิดให้คม ตัดสินใจให้เฉียบ! (ตอนที่ 3)
Circle of Competence & The Fat-Pitch Strategy วันนี้เรามาต่อเรื่อง Mental Model กันครับ ก็เป็นตอนที่ 3 แล้ว นี่ผมจดเก็บสะสมได้หลายสิบเลย เดี๋ยวจะเขียนไปเรื่อย ๆ จนกว่าจะเบื่อนะครับ 🙂 ขอเกริ่นอีกนิดหนึ่งว่า Mental Model คือแบบจำลองทางความคิด เป็นหลักการกว้าง ๆ ที่ช่วยเปิดมุมมองให้เราทำความเข้าใจสถานการณ์ ตัดสินใจแก้ไขปัญหา มองเห็นโอกาสและทางเลือกได้ง่ายขึ้น โดยที่ถ้าเรายิ่งมีสะสมไว้ในหัวเยอะ ๆ เวลาคิดเวลามองอะไรก็จะง่ายขึ้นครับ สองตัวที่จะเล่าให้ฟังในวันนี้คือ Circle of Competence & The Fat-Pitch Strategy . Circle of Competence: รู้จักขอบเขตของตัวเอง Mental Model ตัวนี้คือการบอกให้เราสำรวจขอบเขตความสามารถของตัวเราเองครับ ว่าเราเก่งเรื่องอะไร ทำอะไรได้ดี และที่สำคัญไม่แพ้กันคือ เราไม่ถนัดเรื่องอะไร มีลิมิตอยู่ตรงไหน Key Word อยู่ที่รู้ลิมิตความสามารถตัวเองครับ…
Growth Game 