เทคนิคทางจิตวิทยาอีกเทคนิคที่เกมมิฟิเคชันเอามาใช้บ่อยคือ Zeigarnik Effect (อ่านว่า เซ-กา-นิก เอฟเฟค)
Zeigarnik Effect นี้เป็นปรากฏการณ์ที่ว่า คนจะมีแนวโน้มจำงานที่ยัง “ไม่เสร็จ” ได้มากกว่า งานที่ทำสำเร็จแล้ว
เคยเป็นมั้ยครับ ที่กลางคืนบางทีเราก็นอนไม่หลับเพราะจิตใจมันคิดถึงเรื่องงาน ที่ยังทำไม่เสร็จ จนบางคนต้องลุกขึ้นมาส่งอีเมลล์กลางดึก เพื่อที่จะได้สบายใจ หลับตานอนได้
.
ที่มาของ Zeigarnik Effect เริ่มมาจาก นักจิตวิทยาชาวรัสเซียท่านหนึ่งชื่อ Zeigarnik ที่สังเกตว่าพนักงานเสิร์ฟในร้านอาหาร จะสามารถจำรายละเอียดเมนูอาหาร ที่ลูกค้าสั่งได้หมด โดยที่ไม่ต้องจด ร่วมถึงว่าใครสั่งอะไร ใส่ไม่ใส่อะไรบ้าง
ทีนี้คุณ Zeigarnik ก็เลยได้ไปทำการศึกษา และ พบข้อสรุปที่น่าสนใจว่า คนจะมีแนวโน้มจำจดจำงานที่ยังไม่เสร็จ ได้ดีกว่างานที่ได้ทำเสร็จไปแล้ว เท่านั้นยังไม่พอยังพบว่า ขณะที่งานยังค้างคาอยู่ คนจะเกิดความเครียด ความกังวล ด้วย ซึ่งความกังวลนี้จะหายไปเมื่อเมื่อได้ทำงานนั้นเสร็จแล้ว
.
Zeigarnik Effect ก็เลยอธิบายได้ว่าทำไมบางคนถึงรู้สึกหงุดหงิดเวลาเห็นตุ่มแดง ๆ Notification บทแอปต่าง ๆ เช่น ไลน์ หรือ อีเมลล์ ที่แบบว่าเห็นแล้วหงุดหงิด อยากจะเปิดแอปเข้าไปเพื่อไปรูดเคลียร์ให้ตุ่มแดง ๆ นี้หายไป
แต่บางคนก็แคร์อ่ะนะ สามารถเห็นตุ่มแดงขึ้นตัวเลข 999+ โดยไม่รู้สึกอะไรได้ 555
.
แล้วเราสามารถนำ Zeigarnik Effect มาใช้ในการจูงใจคนได้อย่างไร?
เอาเข้าจริงกลไกเกมนี่เอา Zeigarnik Effect มาใช้เยอะนะครับ เกมต่าง ๆ มักจะสร้างความรู้สึกค้างคาให้เกิดขึ้นกับเราตลอดเวลา ประมาณว่าทำให้เรารู้สึกหงุดหงิด คิดถึงเกม อยากเข้าไปเล่นเกม ยกตัวอย่างเช่น มีเควสที่ต้องทำเสร็จเป็นต้น
สมมุติว่าเรามี task มี challenge หรือ อยากจูงใจให้ผู้เล่นของเราทำพฤติกรรมอะไรซักอย่าง เราก็สามารถสร้าง Zeigarnik Effect ให้เกิดขึ้นกับ user ของเราได้ด้วยการทำ progress bar ขึ้นมา แล้วบอกว่า ตอนนี้งานนั้น ๆ มีความคืบหน้าไปแล้วกี่ % ทำให้คนใช้รู้สึกหงุดหงิดเล่น ๆ รู้สึกค้างคา ว่ามีบางงานที่ยังทำไม่สำเร็จ
ยกตัวอย่างเช่น LinkedIn เวปไซต์ชื่อดังด้านการหางาน ที่ในช่วงแรกเจอปัญหาว่า คนใช้ไม่ยอมอัพเดท user profile ซึ่งพอคนไม่อัพเดทข้อมูลตรงนี้ ตัวระบบก็ไม่สามารถจับคู่หางานให้คนได้ ทาง LinkedIn ก็แก้ปัญหาด้วยการสร้าง progress bar ขึ้นมาแสดงผลว่าตอนนี้ user profile เรา complete ไปแล้วกี่ %
พอมีการแสดงผลเป็น progress bar ว่า ตอนนี้ user profile ยังไม่ complete นะ Zeigarnik Effect ก็เริ่มทำงาน ผลคือ user เข้ามาอัพเดท user profile มากขึ้น 50% ทันทีโดยไม่ต้องบังคับ
.
Progress bar เป็นเทคนิคเกมิฟิเคชันพื้นฐาน ที่ทรงพลัง ส่วนหนึ่งเป็นเพราะใช้หลักจิตวิทยาที่ชื่อว่า Zeigarnik Effect นี่หละครับ
ส่วนตัวผมเนี่ย ยอมรับเลยว่า ผมแพ้ทาง Zeigarnik Effect มาก
เห็นตุ่มแดง ๆ ตามแอปนี้ทนไม่ได้ ต้องเข้าไปทำอะไรซักอย่างให้ตุ่มแดงพวกนี้มันหายไป
เพื่อน ๆ เป็นกันบ้างมั้ยครับ
#gamification ตอนที่ 88
Growth Game 